Marmara Üniversitesi Geleneksel El Sanatları ve Tasarım Uygulama ve Araştırma Merkezi (GESTUAM), kişisel sergi etkinlikleri kapsamında, Çanakkale Onsekizmart Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi, Grafik Tasarımı Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ali Can METİN'in, bu kez Biçimin Oluşumu Morfogenez isimli ikinci çevrimiçi kişisel sergi etkinliğini düzenliyor.
Biçimin Oluşumu / Morfogenez
Alan Turing, 1952’de yayımlanan “The Chemical Basis of Morphogenesis” adlı makalesinde canlıların biçimlerinin nasıl ortaya çıktığı sorusuna yanıt arar. Önerisine göre başlangıçta türdeş olan bir ortamda, birbirini etkileyerek farklı hızlarda yayılan iki madde kendiliğinden düzenli desenler üretebilir. Tepkime-yayılım modeli olarak bilinen bu yaklaşım bugün panter beneklerini, zebra çizgilerini, deniz kabuklarındaki örüntüleri ve hücre bölünmesinin bıraktığı izleri açıklamak için kullanılmaktadır. Turing’e göre doğadaki desen bir süsleme değildir. Desen, büyümenin ve çoğalmanın görünür hâle gelmiş kaydıdır.
Ali Can Metin’in AC‹Turing› yazı karakteri bu kuramdan yola çıkarak tasarlanmıştı. “Biçimin Oluşumu” ise AC‹Turing›’in bir devamı değil, aynı kavramsal kökten beslenen ama soruyu başka bir yerden soran bağımsız bir sergidir. Sanatçı AC‹Turing› harflerinin gövdelerini, doğal oluşumların kendiliğinden ürettiği desenlerle bu desenlerden türetilmiş tipografik biçimler arasındaki ilişkiyi görünür kılmak için kullanıyor.
Yapıtlarda harf gövdeleri doğal formlarla, dokularla ve resimsel öğelerle aynı yüzeyde karşılaşır. Önce katman, katman boyanmış, serbest fırça izleri ve malzemenin kendi dokusunu taşıyan resimsel yüzeyler oluşturulmuş ardından harf gövdeleri bu yüzeylerin üzerine sonradan serigrafi yöntemiyle aktarılmıştır. Harflerin keskin kenarlı, planlı yapısını görünür kılmak amacıyla bilinçli bir tercihtir. Böylece yüzeyde iki farklı üretim biçimi bir araya gelir. Biri elin serbest hareketiyle, kendiliğinden oluşan resimsel katmanlarken öteki ölçülü, tekrarlanabilir ve kesin sınırlı baskı katmanıdır. Yarı saydam harf biçimleri alttaki yüzeyi örtmez, onunla birlikte okunur. Kılavuz çizgileri, ölçü işaretleri ve baskı imleri gibi tasarımın teknik dili de resmin sezgisel diliyle yan yana durur.
Sergi bu iki düzenin birbirine ne kadar yakın olduğunu sorgular. Alan Turing’in makalesinde ortaya koyduğu gibi, doğal formlar dışarıdan bir müdahale olmadan kendi desenlerini kendiliğinden oluşturur. Bu sergide de benzer bir süreç işler. Zemindeki resimsel öğeler ve dokular kendi akışı içinde biçimlenir. Turing desenlerinden türetilen harf gövdeleri bu yüzeyle bir araya geldiğinde kendiliğinden oluşmuş gibi görünen, daha rafine bir yapı ortaya çıkar. Harfin hücreye benzeyen uçları, bölünmeyi andıran kıvrımları ve birbirine akan gövdeleri, yazının da doğadaki gibi bir biçimlenme süreci olduğunu düşündürür. “Biçimin oluşumu” nda tipografi bir iletişim aracı olmanın ötesine geçer. Doğa ile tasarım arasındaki ortak dili araştıran bir alana dönüşür.
Sergi Afişi_Exhibition Poster.jpg (193 KB)
Sergi Afişi_Exhibition Poster.pdf (197 KB)
Sergi Kataloğu_Exhibition Catalog.pdf (3.75 MB)